Should have: geçmişte farklı yapmalıydım
Should have ile geçmiş seçimlerini değerlendir: kalıbın kuruluşu, pişmanlık ve shouldn't have, eleştiriyi yumuşatmak, beklenti anlamı, -malıydı ile -mış olmalı farkı, kısa bir diyalog ve cevaplı alıştırma.
Hazırlayan GrammarDots, · Nasıl hazırlıyoruz?
Rehber: Gramer. Ana yazı: İngilizce gramer konuları: A1'den B2'ye seviye seviye liste
Should have + fiilin üçüncü hâli, geçmişte daha doğru olacak ama yapılmamış bir şeyi anlatır: “I should have left earlier.” (Daha erken çıkmalıydım.) Olumsuz biçim shouldn't have ise yapılmış ama keşke yapılmasaydı dediğin bir şeyi gösterir. Aşağıda kalıbın kuruluşu, pişmanlık ve eleştiri, beklenti anlamı, must have ile fark, bir diyalog ve cevaplı bir alıştırma var.
Cümleyi kurmak
| Cümle türü | Kalıp | Örnek |
|---|---|---|
| Olumlu | özne + should have + üçüncü hâl | I should have called you. |
| Olumsuz | özne + shouldn't have + üçüncü hâl | You shouldn't have paid. |
| Soru | Should + özne + have + üçüncü hâl? | Should we have booked? |
| Konuşmada | should've, shouldn't've | We should've asked. |
Should have bütün öznelerde aynı kalır: “she should have”, “they should have”. Arkasından mutlaka fiilin üçüncü hâli gelir. Düzenli fiillerde bu -ed biçimidir (checked, booked); düzensiz fiillerde ayrıca öğrenmen gerekir: go, went, gone; take, took, taken; write, wrote, written. Bu yüzden “should have went” değil “should have gone”, “should have wrote” değil “should have written” denir.
Konuşmada have neredeyse hiç tam söylenmez; “should've” kulağa “şudıv” gibi gelir. Bu yüzden yanlış “should of” yazımına rastlarsın; sen should've ya da should have yaz. Soru biçimi daha seyrektir, çoğunlukla kendi kararını sorgularken kullanılır: “Should I have told her?”
Bu konuyu oynaÇoktan SeçmeliSeviye B1Pişmanlık: kendi seçimine geri bakmak
En sık kullanım, kendi geçmiş kararına bakıp daha iyisinin ne olacağını söylemektir. “I should have saved the file” cümlesi iki bilgiyi birlikte verir: dosyayı kaydetmedin ve bu bir hataydı. Türkçedeki “Dosyayı kaydetmeliydim” ya da “Keşke dosyayı kaydetseydim” cümlelerine yakındır.
Pişmanlık cümlesini ileriye dönük bir planla bitirmek konuşmayı olumlu bir yere taşır: “I should have started revising sooner. Next time, I'll make a timetable in the first week.” Önce neyin daha iyi olacağını should have ile söyle, sonra bir dahakine ne yapacağını will ile ekle.
Shouldn't have: oldu ve iyi bir fikir değildi
Olumsuz biçim ters yönde çalışır: bir şey yapılmıştır ve bu iyi bir fikir değildir. “I shouldn't have eaten so much cake.” Pastayı yedin, şimdi pişmansın. “We shouldn't have taken the motorway; the traffic was terrible.” Otoyola girdiniz ve bu yanlış bir seçimdi. Kısacası olumlu cümle yapılmamış bir şeyi, olumsuz cümle yapılmış bir şeyi anlatır.
Bu ayrım çeviride önemlidir. “I shouldn't have said that” ile “I didn't say that” çok farklıdır: ilkinde söylediğini kabul edip pişmanlık duyuyorsun, ikincisinde söylediğini reddediyorsun. Bir de nezaket kalıbı var: biri sana hediye getirdiğinde “Oh, you shouldn't have!” dersin. Bu bir eleştiri değil, Türkçedeki “Hiç zahmet etmeseydin” gibi sıcak bir teşekkürdür.
Eleştirirken tonu yumuşatmak
Özne you olduğunda cümle eleştiriye döner: “You should have told me.” “You shouldn't have shouted at him.” İkisi de doğrudur ama sert duyulabilir. Yumuşatmak için özneye kendini kat ya da soru sor.
Doğrudan: “You should have checked the figures.” Daha yumuşak: “We should probably have checked the figures together.” Soru olarak: “Do you think we should have checked the figures first?” Probably ve maybe düşünme payı bırakır, we da sorumluluğu paylaştırır.
Beklenti: şimdiye kadar olması gerekiyordu
Should have bazen pişmanlık değil, beklenti bildirir: “The parcel should have arrived by now.” Kargonun şimdiye kadar gelmiş olması gerekiyordu; plan buydu. Bu kullanım çoğunlukla by now, by this time ya da already ile gelir: “Ece should have finished work already. Let's call her.”
Bu, should'un “beklenen bu” anlamındaki kullanımının geçmişe taşınmış hâlidir. “She should be home at six” (altıda evde olur, beklenen bu) cümlesi, saat altıyı geçtikten sonra “She should have got home by now” olur. Kimse suçlanmaz; plan ile gerçek karşılaştırılır.
-malıydı mı, -mış olmalı mı?
Türkçe düşünürken en sık karışan nokta “-malıydı” ile “-mış olmalı” arasındaki farktır. “Gelmeliydi” should have come demektir: gelmesi gerekiyordu ya da bekleniyordu. “Gelmiş olmalı” ise must have come demektir: kanıtlara bakıp neredeyse emin olduğun bir tahmin. “The lights are on. She must have come home.” (Işıklar yanıyor, eve gelmiş olmalı.) “She should have come home an hour ago.” (Bir saat önce eve gelmesi gerekiyordu.)
Kısacası should have doğru olanı ya da beklenen şeyi, must have ise vardığın bir sonucu anlatır. Daha az emin olduğun geçmiş tahminleri için might have ya da could have kullanılır: “He might have missed the bus.” Should'un bugüne ve geleceğe yönelik tavsiye anlamını tazelemek istersen can, could ve should rehberine göz atabilirsin.
Kaçan trenden sonra kısa bir konuşma
Ali: We've missed it. The next one isn't for an hour. Sue: I knew it. We should've left the café earlier. Ali: You're right. And I shouldn't have ordered that second coffee. Sue: Never mind. The board said it was delayed, though. It shouldn't have gone yet. Ali: Maybe they changed it. We should've checked the app before we walked over. Sue: Next time we'll check it before we leave.
Bu konuşmada should've ve shouldn't have pişmanlığı anlatıyor: kafeden geç çıktılar, ikinci kahve de iyi bir fikir değildi. “It shouldn't have gone yet” ise bir beklenti cümlesi: panodaki bilgiye göre tren henüz kalkmamış olmalıydı. Son cümle de pişmanlığı bir plana çeviriyor.
Geriye dönüp yeniden yaz
Her durum için should have ya da shouldn't have ile bir cümle kur; fiil parantezde. 1. Telefonunu şarj etmedin ve yolda kapandı. (charge) 2. Gece yarısına kadar dizi izledin ve sabah çok yorgunsun. (stay up) 3. Arkadaşın yanlış adrese gittiği için geç kaldı; ona nazikçe söyle. (check) 4. Toplantının on dakika önce başlaması gerekiyordu ama oda boş. (start) 5. Paltonu almadın ve üşüdün. (take)
Olası cevaplar: 1. I should have charged my phone. 2. I shouldn't have stayed up so late. 3. Maybe you should have checked the address. (maybe tonu yumuşatıyor) 4. The meeting should have started by now. (beklenti, suçlama yok) 5. I should have taken my coat. (take, took, taken) Yazının sonundaki etkinlikte geçmişe dönük koşul cümleleriyle aynı düşünme biçimini çalışabilirsin.
Sık sorulan sorular
Should ile should have aynı zamanı mı anlatır?
Hayır. “You should rest” bugün ya da yakın gelecek için bir tavsiyedir. “You should have rested” ise geçmişteki bir seçimi değerlendirir; artık dinlenmek için o an geçmiştir.
Should have ile third conditional arasında bağ var mı?
Evet, ikisi sık sık birlikte kullanılır: “I should have left earlier. If I had left earlier, I wouldn't have missed the train.” Should have neyin daha doğru olacağını, third conditional ise sonucun nasıl değişeceğini söyler. Koşul cümlelerinin tamamı için if cümleleri yazısına bakabilirsin.
İlgili yazılar
- Although, despite ve in spite of: farkı ne?Üçü de “-e rağmen” anlamı taşır ama arkalarından farklı yapılar gelir: although'tan sonra tam cümle, despite ve in spite of'tan sonra isim ya da -ing. Even though, the fact that, virgül kullanımı, Türkçeden gelen hatalar, örnek e-posta ve cevaplı alıştırma.
- Reported speech: başkasının sözünü aktarmakSay ve tell farkı, zamanın ne zaman bir adım geri gittiği, ne zaman değişmediği, zamir ve zaman ifadelerinin güncellenmesi, soruların if ve whether ile aktarılması, rica ve talimatlar, iş yerinden kısa bir örnek konuşma ve cevaplı alıştırma.
- Past perfect: geçmişteki bir andan daha önce olanı anlatmakHad ve fiilin üçüncü hâliyle iki geçmiş olayı sıraya koy: yapının biçimleri, when, after, before ve by the time ile kullanımı, hikâyede kısa geri dönüş, Türkçedeki -mıştı ile farkları ve cevaplı bir alıştırma.