Reported speech: başkasının sözünü aktarmak
Say ve tell farkı, zamanın ne zaman bir adım geri gittiği, ne zaman değişmediği, zamir ve zaman ifadelerinin güncellenmesi, soruların if ve whether ile aktarılması, rica ve talimatlar, iş yerinden kısa bir örnek konuşma ve cevaplı alıştırma.
Hazırlayan GrammarDots, · Nasıl hazırlıyoruz?
Rehber: Gramer. Ana yazı: İngilizce gramer konuları: A1'den B2'ye seviye seviye liste
Reported speech, birinin söylediğini tırnak işareti kullanmadan kendi cümlende aktarmaktır: Ece “I'm tired” dediyse sen sonradan “Ece said she was tired” dersin. Çoğu durumda üç şey değişir: fiilin zamanı bir adım geriye gider, zamirler konuşana göre ayarlanır ve today, here gibi ifadeler yeni bakış açısına uyar.
Bu yazıda say ve tell farkını, tek tabloda zaman kaydırmayı, hiçbir şeyin değişmediği durumları, soru ve rica aktarmayı, iş yerinden kısa bir konuşmayı ve cevaplı bir alıştırmayı bulacaksın.
Said mı, told mu?
İki fiil de “söyledi” anlamına gelir ama farklı yapılarla çalışır. Tell'den hemen sonra sözün kime söylendiği gelir: “She told me she was leaving.” Say'den sonra kişi gelmez; dinleyiciyi belirtmek istersen to eklersin: “She said (to me) she was leaving.” Bu yüzden “She said me” ve “She told that she was leaving” yanlıştır. That bağlacı gündelik konuşmada çoğu zaman düşer.
Bu konuyu oynaÇoktan SeçmeliSeviye B1Zaman neden bir adım geri gider?
Daha önce söylenmiş sözleri aktarırken fiil genellikle bir adım geçmişe kayar, çünkü konuşmanın kendisi artık geçmişte kaldı. Tablo en sık değişimleri gösteriyor.
| Söylenen | Aktarılan | Örnek |
|---|---|---|
| present simple | past simple | “I live in İzmir.” → He said he lived in İzmir. |
| present continuous | past continuous | “I'm cooking.” → She said she was cooking. |
| present perfect | past perfect | “I've lost my keys.” → He said he'd lost his keys. |
| past simple | past perfect ya da aynı | “I missed the bus.” → She said she'd missed the bus. |
| will | would | “I'll call you.” → He said he would call me. |
| can | could | “I can help.” → She said she could help. |
Past simple'ın aktarımda past perfect'e dönmesi zorunlu değildir. Olayların sırası açıksa “She said she missed the bus” da doğal duyulur. Could, would, should, might ve past perfect ise hiç değişmez.
Zamanı değiştirmen gerekmeyen durumlar
Bu değişimler bir alışkanlıktır, kesin bir kural değil. Söylenen şey hâlâ doğruysa zamanı koruyabilirsin: “Selin said she works at the hospital” dersen Selin'in hâlâ orada çalıştığını anlatırsın. Genel gerçeklerde de aynısı geçerli: “Our teacher said water boils at a hundred degrees.” Aktarma fiili şimdiki zamandaysa zaman hiç kaymaz: “Mum says dinner is ready.”
Kim, nerede, ne zaman: bakış açısını güncelle
Zamirleri aktaran kişiye göre ayarla. Arkadaşın sana “I like your new bike” dediyse bunu “He said he liked my new bike” diye aktarırsın; I, he olur, your da my. Yer ve zaman ifadeleri de konuşmanın nerede ve ne zaman yapıldığına bağlıdır. Konuşmanın üzerinden zaman geçtiyse today genellikle that day, tomorrow the next day, yesterday the day before, here ise there olur. Ancak bunları ezbere çevirme: Can sabah “I'll finish it today” dediyse ve sen bunu aynı akşam aktarıyorsan “Can said he'd finish it today” doğrudur.
Soruları aktarmak: asked, if ve whether
Soru aktarırken genellikle ask fiilini kullanırsın ve iç bölüm düz cümle sırasına döner; soru işareti de kalkar. “Where do you work?” → “She asked me where I worked.” Burada do düşer. Soru sözcüğü yoksa if ya da whether eklenir: “Are you coming to the party?” → “He asked if I was coming to the party.” Sık yapılan hata soru sırasını korumaktır: “She asked me where did I work” yanlıştır, çünkü sorma işini asked zaten yapmıştır.
Rica ve talimatları aktarmak
Bir rica ya da talimatı aktarırken zaman kaydırmaya gerek kalmaz; ask ya da tell, ardından kişi ve to'lu fiil gelir. “Please close the window” → “She asked me to close the window.” “Don't be late” → “He told us not to be late.” Olumsuzda not, to'dan önce gelir; “told us to not be late” biçimi yerine “told us not to be late” daha doğaldır.
İş yerinde kısa bir örnek
Ayşe toplantıya geç kalmıştır ve Kerem ona neler konuşulduğunu anlatır. Ayşe: “Sorry I missed the start. What did Lisa say about the launch?” Kerem: “She said the date had moved to March. She told us the designers needed more time.” Ayşe: “Did anyone ask about the budget?” Kerem: “Tom asked if we could keep the same budget, and Lisa said she'd check with finance.” Ayşe: “And what do I need to do?” Kerem: “She asked you to send her the new figures by Friday.” Kerem said ve told'u kendi yapılarıyla, soruyu asked if ile, ricayı asked you to ile aktarıyor. Benzer bir durumu yazının sonundaki konuşma etkinliğinde deneyebilirsin.
Sıra sende: cümleleri aktar
Şu sözleri geçen hafta duyduğunu düşünerek aktar. 1. Deniz: “I'm moving to Ankara.” 2. Your boss: “Can you work on Saturday?” 3. Elif: “I've never been to London.” 4. The doctor: “Don't drink coffee after six.” 5. Burak: “Where did you buy that jacket?”
Cevaplar: 1. Deniz said he was moving to Ankara. 2. My boss asked if I could work on Saturday. 3. Elif said she had never been to London. 4. The doctor told me not to drink coffee after six. 5. Burak asked me where I had bought that jacket. Birinci cümlede Deniz hâlâ taşınma planındaysa “Deniz said he's moving to Ankara” da doğrudur. Beşincide did düştü ve iç bölüm düz cümle sırasına döndü.
Bu konuya hazırlanmak
Zaman kaydırma, zamanları birbirine göre konumlandırabildiğinde kolaylaşır; hangi zamanın neye karşılık geldiğini İngilizce zamanlar özeti tablosunda tek bakışta görebilirsin. Soru aktarırken do ve does'un nereden geldiğini netleştirmek istersen İngilizcede soru kurma yazısıyla başla.
Sık sorulan sorular
Konuşurken zamanı kaydırmayı unutursam anlaşılmaz mı?
Genellikle anlaşılır. “He said he is busy” gibi bir cümle gündelik konuşmada sık duyulur. Yine de yazıda kaydırılmış biçim daha düzenli okunur.
Said yerine başka fiiller kullanabilir miyim?
Evet, hatta anlatımı canlandırır. Explained, mentioned, admitted, complained ve replied that ile kullanılabilir: “She explained that the shop was closed.” Suggested ise genellikle -ing ile gelir: “He suggested meeting earlier.”
İlgili yazılar
- Should have: geçmişte farklı yapmalıydımShould have ile geçmiş seçimlerini değerlendir: kalıbın kuruluşu, pişmanlık ve shouldn't have, eleştiriyi yumuşatmak, beklenti anlamı, -malıydı ile -mış olmalı farkı, kısa bir diyalog ve cevaplı alıştırma.
- Past perfect: geçmişteki bir andan daha önce olanı anlatmakHad ve fiilin üçüncü hâliyle iki geçmiş olayı sıraya koy: yapının biçimleri, when, after, before ve by the time ile kullanımı, hikâyede kısa geri dönüş, Türkçedeki -mıştı ile farkları ve cevaplı bir alıştırma.
- Yapay zekâ ile İngilizce konuşma provası nasıl yapılır?Bir yapay zekâ sohbet aracıyla İngilizce konuşmayı prova et: küçük bir görev seç, rolü ve seviyeni belirten bir komut yaz, düzeltmeleri konuşmadan sonra iste ve her birini kontrol et. Örnek diyalog, kısa görev ve gerçek konuşmaya geçiş.