Past perfect: geçmişteki bir andan daha önce olanı anlatmak
Had ve fiilin üçüncü hâliyle iki geçmiş olayı sıraya koy: yapının biçimleri, when, after, before ve by the time ile kullanımı, hikâyede kısa geri dönüş, Türkçedeki -mıştı ile farkları ve cevaplı bir alıştırma.
Hazırlayan GrammarDots, · Nasıl hazırlıyoruz?
Rehber: Gramer. Ana yazı: İngilizce gramer konuları: A1'den B2'ye seviye seviye liste
Past perfect (had + fiilin üçüncü hâli), geçmişteki bir andan daha önce olmuş bir olayı anlatır: “When we got to the station, the train had already left.” Türkçede “İstasyona vardığımızda tren çoktan kalkmıştı” dediğin cümlelerin çoğu bu yapıya karşılık gelir. Bu yazıda biçimleri, iki olayı sıraya koymayı, when, after, before ve by the time ile kullanımı, hikâyede ne kadar gerektiğini, Türkçeden gelen karışıklıkları ve cevaplı bir alıştırmayı bulacaksın.
Yapı: had + fiilin üçüncü hâli
| Cümle türü | Kalıp | Örnek |
|---|---|---|
| Olumlu | özne + had + fiilin üçüncü hâli | She had left. |
| Olumsuz | özne + hadn't + fiilin üçüncü hâli | We hadn't eaten. |
| Soru | Had + özne + fiilin üçüncü hâli? | Had you met him before? |
| Kısa cevap | Yes, I had. / No, I hadn't. | No, they hadn't. |
Had bütün öznelerde aynıdır. Konuşmada genellikle kısalır: I'd, she'd, they'd. I'd bazen I would demektir; arkasından fiilin üçüncü hâli geliyorsa (I'd forgotten) had, yalın fiil geliyorsa (I'd go) would olduğunu anlarsın. Düzensiz fiillerin üçüncü hâlini ayrıca kontrol et: go, went, gone; see, saw, seen; take, took, taken. “She had went” yanlıştır; doğrusu “She had gone” olur.
Bu konuyu oynaGruplara AyırSeviye B1İki geçmiş olayı sıraya koy
Past perfect'i kullanmadan önce kendine iki soru sor: Geçmişte referans aldığım an hangisi? Ondan daha önce olan olay hangisi? “By the time the guests arrived, Deniz had cleaned the whole flat” cümlesinde referans an misafirlerin gelişidir; temizlik o andan önce bitmiştir. Referans anı past simple ile, daha önceki olayı past perfect ile söylersin. Uzun cümlelerde kısa bir zaman çizgisi çizip önceki olayı sola koymak işini kolaylaştırır.
Bu seçim anlamı değiştirebilir. “When I phoned Ayla, she had left the office” cümlesi, sen aradığında Ayla'nın ofisten çoktan çıkmış olduğunu söyler; onu bulamamışsındır. “When I phoned Ayla, she left the office” ise ofisten senin aramandan sonra çıktığını düşündürür; belki de tam o telefon yüzünden. Tek bir had, iki olayın sırasını tersine çevirir.
When, after, before ve by the time
After ve before sırayı zaten gösterir; bu yüzden past perfect bu cümlelerde çoğu zaman isteğe bağlıdır. “After she finished her degree, she moved to Ankara” doğrudur; “After she had finished…” yalnızca ilk olayın tamamen bittiğini vurgular. When ise daha belirsizdir: iki olay aynı anda da olabilir, art arda da. Sırayı netleştirmen gereken yer genellikle when'li cümlelerdir. By the time (… olduğunda, … olana kadar) ise neredeyse her zaman past perfect ile gelir: “By the time we found a taxi, the concert had started.”
Already, just ve never bu yapıyla sık kullanılır ve had ile fiil arasına girer: “The film had just started.” (Film daha yeni başlamıştı.) “I had never seen snow before that winter.” (O kıştan önce hiç kar görmemiştim.) Son örnek, geçmişteki bir ana kadar edinilen deneyimi anlatır; “I've never seen snow” cümlesinin geçmişe taşınmış hâli gibidir. Present perfect ile past simple farkını tazelemek istersen present perfect mi past simple mı yazısına göz at.
Bir durumun nedenini geriye giderek açıkla
Geçmişteki bir durumu daha önceki bir olayla açıklarken past perfect çok doğal durur. “Mert was hungry because he hadn't had breakfast.” “The shop was closed, so we went home. We hadn't checked the opening hours.” İkinci örnekte past perfect, kapalı dükkânın arka planını verir: yola çıkmadan önce saatlere bakmamıştınız. “Hadn't had” garip görünebilir ama doğrudur; ilk had yardımcı fiil, ikincisi have fiilinin üçüncü hâlidir.
Hikâyede bir kez geriye dön
Hikâye çoğunlukla past simple ile ilerler. Past perfect kısa bir geri dönüşü gösterir; ardından anlatı yeniden past simple'a döner: “Last Saturday I went to my cousin's wedding in Bursa. When I got to the hall, I realised I'd left the present on the kitchen table. I'd wrapped it the night before and put it there so I wouldn't forget it. I called my brother, and he brought it an hour later.”
Geri dönüş iki cümleden oluşur: hediyeyi masada unutmak ve bir gece önce paketlemek. “I called my brother” ile anlatı ana çizgisine döner. Her cümleye had eklemek anlatımı ağırlaştırır; bir kez geriye baktığını belli etmen yeterlidir. Past simple'ı ve düzensiz fiilleri tekrar etmek istersen İngilizce geçmiş zaman rehberinden başlayabilirsin.
Türkçe düşünürken karışan üç nokta
Birincisi, her -mıştı ekini past perfect'e çevirmek. “Dün ona söylemiştim” gibi bir cümle Türkçede çoğu zaman yalnızca “daha önce söyledim ya” anlamı taşır; ortada başka bir geçmiş an yoksa İngilizcede “I told him yesterday” daha doğaldır. İkincisi, past perfect'i “çok eski geçmiş” sanmak. “The Romans built this bridge” iki bin yıl öncesini anlatsa da past simple'dır; belirleyici olan, başka bir geçmiş anla ilişkidir. Üçüncüsü, had'den sonra fiilin ikinci hâlini kullanmak: “had saw” değil, “had seen” de.
Sırayı sen bul
Parantezdeki fiili past perfect ya da past simple ile tamamla. 1. When I opened the fridge, I saw that someone (eat) my yoghurt. 2. She (not / see) the sea until she was twelve. 3. By the time the doctor arrived, the pain (go). 4. After we (buy) the tickets, we went for a coffee. 5. I (lose) my phone yesterday, but I found it this morning.
Cevaplar: 1. had eaten (yoğurt sen buzdolabını açmadan önce yenmişti) 2. hadn't seen (on iki yaşına kadarki deneyim) 3. had gone (ağrı doktor gelmeden önce geçmişti) 4. bought ya da had bought (after sırayı zaten gösterir) 5. lost (olaylar anlatıldığı sırayla ilerliyor, geriye dönüş yok). Bir cevabı kaçırdıysan cümlenin referans anını bul ve diğer olayın ondan önce mi sonra mı olduğuna bak.
Sık sorulan sorular
Past perfect bir cümlede tek başına kullanılabilir mi?
Evet, referans an önceki cümleden belliyse. “We got to the cinema at nine. The film had already started.” İkinci cümlede başka bir zaman ifadesi yoktur, ama saat dokuz referans anı olarak yeterlidir.
Konuşurken past perfect'i hiç kullanmasam anlaşılır mıyım?
Çoğu zaman evet, çünkü bağlam sırayı gösterir. Yine de when'li cümlelerde ve realise, find out, notice gibi fiillerden sonra had'i atlamak anlamı bulanıklaştırabilir: “I realised I'd lost my keys” cümlesi, “I realised I lost my keys” cümlesinden daha açıktır.
İlgili yazılar
- Although, despite ve in spite of: farkı ne?Üçü de “-e rağmen” anlamı taşır ama arkalarından farklı yapılar gelir: although'tan sonra tam cümle, despite ve in spite of'tan sonra isim ya da -ing. Even though, the fact that, virgül kullanımı, Türkçeden gelen hatalar, örnek e-posta ve cevaplı alıştırma.
- Should have: geçmişte farklı yapmalıydımShould have ile geçmiş seçimlerini değerlendir: kalıbın kuruluşu, pişmanlık ve shouldn't have, eleştiriyi yumuşatmak, beklenti anlamı, -malıydı ile -mış olmalı farkı, kısa bir diyalog ve cevaplı alıştırma.
- Reported speech: başkasının sözünü aktarmakSay ve tell farkı, zamanın ne zaman bir adım geri gittiği, ne zaman değişmediği, zamir ve zaman ifadelerinin güncellenmesi, soruların if ve whether ile aktarılması, rica ve talimatlar, iş yerinden kısa bir örnek konuşma ve cevaplı alıştırma.