İngilizcede edilgen yapı: passive voice nasıl kurulur?
Edilgen yapı, işi yapandan çok yapılan işe odaklanır ve “be + fiilin üçüncü hâli” ile kurulur. Farklı zamanlarda edilgen, “by” ne zaman eklenir ve ne zaman etken yapı daha iyidir.
Hazırlayan GrammarDots, · Güncellendi · Nasıl hazırlıyoruz?
Rehber: Gramer. Ana yazı: İngilizce gramer konuları: A1'den B2'ye seviye seviye liste
Edilgen yapı (passive voice), işi kimin yaptığından çok yapılan işe odaklanır ve “be + fiilin üçüncü hâli” ile kurulur: “The bridge was built in 1990.” İşi yapan bilinmiyorsa, önemli değilse ya da herkesçe biliniyorsa kullanılır. İşi yapanı söylemek gerekirse “by” eklenir: “The book was written by my teacher.”
Etken cümleden edilgene
Etken cümlenin nesnesi edilgen cümlenin öznesi olur, fiil “be + üçüncü hâl”e döner: “Someone cleans the office every day.” → “The office is cleaned every day.” Zamanı “be” fiili taşır, ana fiil hep üçüncü hâlde kalır.
Bu konuyu oynaCümle KurmaSeviye B2Edilgen cümlede soru ve olumsuz
Edilgen cümlede soru ve olumsuz da “be” fiiliyle kurulur; “do”, “does” ya da “did” kullanılmaz. Soruda “be” öznenin önüne geçer: “Was the parcel delivered?”, “When was this mosque built?”, “Where are these shoes made?” Olumsuzda “not” “be” fiilinden hemen sonra gelir: “Photography isn't allowed in the museum.”, “The windows haven't been cleaned for months.”
Farklı zamanlarda edilgen
Present simple: “English is spoken here.” Past simple: “The letter was sent yesterday.” Present perfect: “The results have been announced.” Will: “The report will be finished tomorrow.” Kip fiilleriyle: “This form must be signed.”, “The door can be opened from inside.”
Ne zaman etken yapı daha iyidir?
İşi yapan kişi önemliyse ve biliniyorsa etken cümle daha açık ve kısadır: “My sister made this cake.” Edilgen yapı daha çok haberlerde, talimatlarda, bilimsel ve resmî metinlerde görülür. Günlük konuşmada her cümleyi edilgen kurmak yapay duyulur.
“By” ne zaman eklenir?
“By” yalnızca işi yapan kişi yeni ya da ilginç bir bilgiyse eklenir ve genellikle cümlenin sonuna gelir: “The photos on this wall were taken by my grandfather.” “By”dan sonra zamir nesne hâlinde olur: “by him”, “by them”. İşi yaparken kullanılan alet için ise “with” gerekir: “The box was opened with a knife.”
Günlük konuşmada “get” ile edilgen
Konuşmada “be” yerine sık sık “get” kullanılır, özellikle beklenmedik ya da istenmeyen bir şey olduğunda: “My car got scratched in the car park.”, “He got hurt playing football.” Bu kalıp gündelik ve samimidir; resmî yazıda “be” tercih edilir. Durum bildiren fiillerle kullanılmaz: “The house gets owned by my aunt” değil, “The house is owned by my aunt”.
Tabelalarda, etiketlerde ve haber başlıklarında
Edilgen yapı kısa ve resmî metinlerde çok sık karşına çıkar. Tabelalarda ve haber başlıklarında “be” fiili çoğu zaman düşürülür:
| Gördüğün metin | Tam cümle | Türkçesi |
|---|---|---|
| “No dogs allowed” | “Dogs are not allowed here.” | Köpek giremez. |
| “Made in Italy” | “This product was made in Italy.” | İtalya'da üretilmiştir. |
| “Man arrested after bank robbery” | “A man has been arrested after a bank robbery.” | Banka soygunundan sonra bir adam gözaltına alındı. |
| “Road closed due to flooding” | “The road has been closed because of flooding.” | Yol sel nedeniyle kapatıldı. |
Türkçe konuşanların sık yaptığı hatalar
Türkçedeki “-ıl/-in” eki tek bir ek olduğu için İngilizcede “be” fiili unutulur: “The house built in 1990” değil, “The house was built in 1990”. İkinci hata, düzensiz fiillerde ikinci hâli kullanmaktır: “The window was broke” değil, “The window was broken”.
| Yanlış | Doğru | Açıklama |
|---|---|---|
| “The road is repairing.” | “The road is being repaired.” | Süren edilgen için “being” gerekir. |
| “The rent must paid every month.” | “The rent must be paid every month.” | Kip fiilinden sonra “be” atlanmaz. |
| “This song was written by he.” | “This song was written by him.” | “By”dan sonra nesne zamiri gelir. |
| “I was stolen my bag on the bus.” | “My bag was stolen on the bus.” | Çalınan şey özne olur; kişi için “I was robbed” denir. |
Kısa alıştırma
Yaşadığın şehirle ilgili dört edilgen cümle yaz: ne zaman kurulduğu, orada hangi dillerin konuşulduğu, son zamanlarda ne yapıldığı ve gelecekte ne yapılacağı. Sonra birini etken yapıya çevir ve hangisinin daha doğal duyulduğunu karşılaştır.
Konuyu sürdürmek için İngilizce geçmiş zaman: past simple nasıl kurulur? ve İngilizce yazma pratiği: kısa paragraf ve e-posta yazılarına da bakabilirsin.
Sık sorulan sorular
Her fiil edilgen yapılabilir mi?
Hayır. Nesne almayan fiiller (“arrive”, “sleep”, “happen”) edilgen yapılmaz: “It was happened” yanlıştır, “It happened” doğrudur.
“By” her zaman gerekli mi?
Hayır. İşi yapan önemli değilse ya da bilinmiyorsa “by” bölümü yazılmaz: “My phone was stolen.”
“I was given a present” doğru mu?
Evet. “Give”, “send” ve “show” gibi iki nesne alan fiillerde kişi özne olabilir ve bu kullanım çok doğaldır: “I was given a present.” (Bana bir hediye verildi.) “A present was given to me.” da doğrudur ama daha az kullanılır.
İlgili yazılar
- Although, despite ve in spite of: farkı ne?Üçü de “-e rağmen” anlamı taşır ama arkalarından farklı yapılar gelir: although'tan sonra tam cümle, despite ve in spite of'tan sonra isim ya da -ing. Even though, the fact that, virgül kullanımı, Türkçeden gelen hatalar, örnek e-posta ve cevaplı alıştırma.
- Should have: geçmişte farklı yapmalıydımShould have ile geçmiş seçimlerini değerlendir: kalıbın kuruluşu, pişmanlık ve shouldn't have, eleştiriyi yumuşatmak, beklenti anlamı, -malıydı ile -mış olmalı farkı, kısa bir diyalog ve cevaplı alıştırma.
- Reported speech: başkasının sözünü aktarmakSay ve tell farkı, zamanın ne zaman bir adım geri gittiği, ne zaman değişmediği, zamir ve zaman ifadelerinin güncellenmesi, soruların if ve whether ile aktarılması, rica ve talimatlar, iş yerinden kısa bir örnek konuşma ve cevaplı alıştırma.